Welcome to تراث
منوی کاربری  
ورود کاربران  




 


 برای ورود مشکل دارید؟
 ثبت نام کاربران جدید

نقد امامت‌پژوهی [دکتر محسن] کدیور (بخش هفدهم)

(787 مجموع کلمات موجود در متن)
(2708 بار مطالعه شده است)  نسخه چاپی

نقد امامت‌پژوهی [دکتر محسن] کدیور (بخش هفدهم)
بهزاد حمیدیه
روزنامه‌ی رسالت شماره 6063، چهارشنبه 27 دی 85
نقد مقاله‌ی « قرائت فراموش شده»؛ بازخوانی نظریه‌ی «علمای ابرار» ، تلقی اولی اسلام شیعی از اصل«امامت»
فصلنامه مدرسه، سال اول، شماره سوم، اردیبهشت 85
برای گرفتن نسخه‌ی PDF لطفاً اینجا را کلیک کنید




جناب دکتر محسن کدیور، ابن جنید اسکافى را جزء قائلین به نظریه‌ی «علماى ابرار» معرفى کرده‌اند. ایشان دو موضع را جهت استنباط این نتیجه، ملحوظ داشته‌اند. در شماره‌ی قبل، به بررسى انتقادى موضع اول پرداختیم و هم اینک موضع دوم.
درباره‌ی موضع دوم که جناب دکتر کدیور بدان استناد جسته‌اند تا نظر خاص ابن جنید درباره‌ی ائمه را استنباط نمایند، جهت تدقیق بیشتر، عین عبارات مندرج در الانتصار سید مرتضى (ص 493) را به رغم طولانى بودن در اینجا مى‌آوریم:
«و وجدت لإبن الجنید کلاماً فى هذه المسألة غیر محصل لأنه لم یکن فى هذا و لا إلیه و رأیته یفرق بین علم النبی(صلى الله علیه و آله) بالشیئ و بین لعم خلفائه و حکامه و هذا غلط منه، لأنّ علم العالمین بالمعلومات لایختلف، فعلم کل واحد بمعلوم بعینه کعلم کل عالم به، و کما أن الامام أو النبى إذا شاهداً رجلاً یزنى أو یسرق فهما عالمان بذلک علماً صحیحاً، فکذلک من علم مثل ماه علماه من خلفائهما و التساوى فى ذلک موجود. و وجدته یستدل على بطلان الحکم بالعلم بأن یقول: وجدت الله تعالى قد أوجب للمؤمنین فیما بینهم حقوقاً أبطلها فیما بینهم و بین الکفار و المرتدین کالمواریث و المناکحة و أکل الذبائح و وجدنا الله تعالى قد اطلع رسوله (صلى الله علیه و آله) على من کان یبطن الکفر و یظهر الإسلام، فکان یعلمه و لم یبین (علیه‌السلام) اوالهم لجمیع المؤمنین فیمتنعوا من مناکحتهم و أکل ذبائحهم. و هذا غیرمعتمد، لانا اولاً: لانسلم له إن الله تعالى قد اطلع النبى (علیه و آله السلام) على مغیب المنافقین و کل من کان یظهر الإیمان و یبطن الکفر من امته. فإن استدل على ذلک بقوله تعالى (ولو نشاء لاریناکهم فلعرفتهم بسیماهم و لتعرفنهم فى لحن القول) فهذا لایدل على وقوع التعریف و إنما یدل على القدرة علیه، و معنى قوله: (ولتعرفنهم فى لحن القول) ای: ‌لیستقر ظنک أو وهمک من غیر ظن و لایقین. ثم لو سلّمنا على غایة مقترحة انه (علیه و آله السلام) قد اطلع على البواطن لم یلزم ما ذکره، لأنه غیر ممتنع أن یکون تحریم المناکحة و الموارثة و أکل الذبائح انه یختص بمن أظهر کفره و ردته دون من ابطنها و أن تکون المصلحة التى یتعلق بها الترحیم و التحلیل اقتضت ما ذکرناه. فلا یجب على النبى (علیه و آله السلام) أن یبین احوال من أبطن الرده و الکفر لأجل هذه الاحکام التى ذکرناها لأنها لا تتلق بالمبطن و انما تتلق بالمظهر، و لیس کذلک الزنا و شرب الخمر و السرقة، لأن الحد فى هذه الأمور یتعلق بالمبطن و المظهر على سواء و إنما یتسحق بالفعلیة التى یشترک فیها المعلن و المسر». از عبارات فوق به روشنى مشخص مى‌شود که ابن جنید، نفى مشابهت میان پیامبر و خلفا و حکام آن حضرت نموده است نه میان پیامبر و ائمه. شریف مرتضى نیز که به رد نکته فقهى ابن جنید پرداخته، همین معنا را برداشت نموده است، به دو قرینه‌ی قاطع حالیه و مقالیه:
1- قرینه‌ی مقالیه: عبارت شریف مرتضى آن‌جا که مى‌نویسد: «کما أن الامام او النبى اذا شاهدا رجلاً یزنى او یسرق فهما عالمان بذلک علماً صحیحاً، فکذلک من علم مثل ماه علماه من خلفائهما و التساوى فى ذلک موجود.» معلوم است که شریف مرتضى سخن ابن جنید را چنین فهمیده است که او نه میان علم نبى با علم امام، بلکه میان علم این دو با علم خلفایشان فرق نهاده است.
2- قرینه‌ی حالیه: سید مرتضى از اعاظم علماى شیعه‌ی اثنى عشرى که حتى جناب دکتر کدیور هم تردیدى در قائل بودن او به صفات عالیه و «فرابشری» ائمه ندارد، در مسأله‌ی مورد بحث، هیچ اعتراض اعتقادى بر ابن‌جنید مطرح نکرده است و تنها به بحثى فقهى مى‌پردازد. به بیان واضح‌تر، سید مرتضى تنها ایرادى که در نظریه‌ی ابن‌جنید یافته است، یک نکته‌ی فقهى است (این‌که علم قاضى و حاکم معتبر است و این اعتبار علم، اختصاصى به نبى ندارد) ‌و نه نکته‌ی اعتقادی. مسلم است که اگر سید مرتضى همان چیزى را از سخن ابن‌جنید مى‌فهمید که جناب دکتر کدیور برداشت کرده‌اند، به راحتى و بدون تعرض جدی، از کنار مسأله عبور نمى‌کرد.
براساس آن‌چه گذشت هیچ اعتبارى براى نتایج 1، 2 و 3 جناب آقاى محسن کدیور ‌باقى نمى‌ماند. مضافاً این‌که چگونه مى‌توان از نفى دو صفت عصمت و علم لدنی، نفى همه‌ی شؤون «فرابشری» نظیر نصب‌الهی، خوارق عادات و کرامات و... را استخراج کرد و نظریه‌ی رایج در قرن چهارم را نظریه‌ی «علماى ابرار» (نافى تمام صفات «فرابشری» ائمه) شمرد؟!
نتیجه‌ی 4 آقاى دکتر کدیور نیز به دلایل فوق باطل است. در شماره‌ی بعد به تفصیل به این امر خواهیم پرداخت.


جستجو  

کاربران حاضر  
فعلا:
6 مهمان و 0 کاربران ثبت نام شده حاضر.

شما می‌توانید از اینجا وارد سایت شده یا ثبت نام کنید.