Welcome to تراث
منوی کاربری  
ورود کاربران  




 


 برای ورود مشکل دارید؟
 ثبت نام کاربران جدید

حجّیت اخبار آحاد در اعتقادات

(830 مجموع کلمات موجود در متن)
(4009 بار مطالعه شده است)  نسخه چاپی

حجّیت اخبار آحاد در اعتقادات
حمیدرضا مقصودی


برای دانلود نسخه‌ی PDF این مقاله می‌توانید بر روی اینجا کلیک کنید.
ارجاع به پایان‌نامه در «مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی»

چکیده فارسی:
بی شک، حجیت روایات آحاد در حوزه اعتقادات، از تاثیرگذارترین مباحث در حوزه های تفسیر و عقاید و کلام است که سبب رویکرد متفاوت در شیوه و روش مراجعه به متون عقایدی و نظام کسب عقیده می شود. در این مقاله نخست، تلاش شده که با بررسی آرای بزرگان علم اصول در سه دوره زمانی پیاپی، چگونگی شهرت انتسابی که در مخالفت متقدمان و متاخران اصولی وجود دارد، به طور جدی بازبینی شود، و سپس با بررسی مبانی تاثیرگذار در شکل گیری نظام مخالفت با حجیت روایات آحاد عقایدی، دست یابی اخبار آحاد به قله های حجیت در حوزه عقاید ممکن گردد.

چکیده عربی:
لا شک و لا ریب أن حجیة أخبار الآحاد فی نطاق العقائد هو أکثر الأبحاث الأصولیة تأثیرا ضمن نطاق التفسیر والعقائد والکلام، و لا شبهة أن اتخاذ موقف معین فی هذا المجال له دور فاعل و تأثیر جذری فی أسلوب تعاطینا مع الروایات العقائدیة و کیفیة اکتساب العقیدة منها.
حاولنا فی هذا المقال أولا أن نتناول بالبحث آراء کبار الأصولیین فی ثلاثة عصور متتالیة لندرس و نعید النظر فیما اشتهر من وجود الخلاف بین القدماء والمتأخرین من الأصولیین فی هذا المجال. ثم بحثنا الأسس والمبانی المؤثرة فی منظومة المخالفة لحجیة أخبار الآحاد فی العقائد، و انتهینا بذلک إلی إمکان الرقی بأخبار الآحاد فی نطاق العقائد إلی أسمی قمم الحجیة.

کلید واژه: کلیدواژه فارسی: حجیت، خبر واحد، قطع، ظن، اعتقادات (کلیدواژه عربی: الحجیة، خبر الواحد، القطع، الظن، العقائد)




در این مقاله نخست تلاش شده است با بررسی آرای بزرگان علم اصول در سه‌ دوره‌ی زمانی پیاپی، هیمنه‌ی شهرت انتسابی که در مخالفت متقدمان و متأخران اصولی وجود دارد به طور جدی مورد بازبینی قرار گیرد، و سپس با بررسی مبانی تأثیرگذار در شکل‌گیری نظام مخالفت با حجیت آحاد عقایدی دست‌یابی اخبار آحاد به قله‌های حجیت در حوزه‌ی عقاید را ممکن و میسور می‌نماید.

پیش‌نهاده
حجیت آحاد اعتقادی در نگاه اصولی با دو شکل اساسی روبروست، یکی عدم کاشفیت ذاتی روایات آحاد که بنابر تعریف اصطلاحی موجود از خبر واحد، این دسته روایات را در مقابل متواترات، در طبقه‌ی ظنون قرار می‌دهد و اساسا از قطع آفرینی عقیم معرفی می‌نماید و دیگری، فقدان اثر عملی در عقاید ـ برخلاف حوزه‌ی فقه ـ که امکان تسری دلیل سیره‌ی عملی عقلاء و دست و پا نمودن حجیت شرعی برای آنها را نیز غیر ممکن می‌سازد.
پایه‌های اصلی مانع نخست یعنی عدم وجود رگه‌های کشف در روایات آحاد، از یک سو به مفهوم فربه شده ی قطع کلامی، فلسفی باز می‌گردد قطعی که اکنون قطع اصولی نیست هست و به نوعی مطلوب اولی علم اصول از مفهوم قطع را به تدریج از خاستگاه عرفی آن خارج نموده و از سوی دیگر به مفهوم کوتاه آمده و ناتوان شده‌ی ظن اصولی که واقعیات عرفی و عملکردهای واقعی شارع در استخدام آن و اعتنای به آن نادیده گرفته شده است و گاه و بی‌گاه حتی با جهل و هوی و اقوال بی‌پشتوانه و غیر قابل اعتماد مقایسه شده و به دره‌ی بی‌اعتباری سقوط کرده است. برج و بارویی استوار از قطع برهانی و قد و بالای کوتاهی از سپاهیان ظنون که با پرچم ننگ آور نهی‌های قرآنی پشت دیوار بلند آن صف کشیده اند و حجتی برای ورود ندارند.
مانع دوم اما ریشه در نادیده گرفتن تفاوت موجود بین اعتقاد قلبی و معرفت قلبی دارد، بسته شدن تدریجی باب عقل عملی و تعریف اعتقاد به عنوان یافت قطعی در عوض گره قلبی و به تبع آن غفلت از توانایی بشر در گره بستن اختیاری قلب خود به هر یک از یافت‌های ذومراتب درونی‌اش، راه عقیده و عمل قبل را به غلط با کشف و یافت و معرفت قلبی یکی است و در نتیجه تعبد را در حوزه‌ی باورها از اساس محال جلوه داده است تا چه رسد به دست کوتاه ظنون شک‌آلود.
در مسیر تحلیل و ریشه‌یابی این دو مانع بزرگ، اهداف این سیاهه را می‌توان در این گزاره‌ها خلاصه دید:
1.کاوشی در موضع قدما نسبت به واژگان کلیدی پرونده‌ی حجیت خبر واحد اعتقادی همچون خبر واحد، اعتقادات و تقلید (اصطلاح شناسی واژگان کلیدی پرونده‌ی حجیت آحاد عقایدی)
2.تبیین نقش و تأثیر سایر علوم اسلامی در ملاک‌های اصولی در بستر زمان (تاریخ نگاری پروندةی حجیت آحاد عقایدی)
3.جمع آوری و دسته‌بندی اقوال بزرگان علم اصول و بزرگ نمایی نکات قابل تأمل در آرای ایشان جهت شکستن هیمنه‌ی مخالفت مشهور با حجیت آحاد عقایدی.
4.اشکار ساختن خلط رخ داده میان قطع اصولی و قطع برهانی و همچنین خلط میان ظن نهی شده‌ی قرآنی و أمارات قابل اعتنای شرعی.
5.تحلیل و تبیین همسویی موجود میان قطع عرفی و امارات ظنی و بهره‌مندی أمارات معتبر از رتبه‌های کشف.
6.ترسیم سلوک شارع مقدس در اتکاء و اعتنا به ظنون و معتبر به عنوان یک راهکار ارزنده در مسیر باورسازی و یقین آفرینی در مکلفین
7.نشان دادن جدایی کامل مقوله ی اعتقاد به عنوان عمل اختیاری قلب از مقوله ی معرفت به عنوان یافت وجدانی قلب و به تبع آن امکان تعبد به ظن در عمل قلبی.
برای مطالعه‌ی متن کامل این مقاله شما می‌توانید نسخه‌ی PDF این مقاله را با کلیک بر روی اینجا دانلود کنید.


جستجو  

کاربران حاضر  
فعلا:
6 مهمان و 0 کاربران ثبت نام شده حاضر.

شما می‌توانید از اینجا وارد سایت شده یا ثبت نام کنید.