Welcome to تراث
منوی کاربری  
ورود کاربران  




 


 برای ورود مشکل دارید؟
 ثبت نام کاربران جدید

در عدم صحت انتساب کتاب حقائق الایمان به شهید ثانی (رضا مختاری)

(1071 مجموع کلمات موجود در متن)
(3938 بار مطالعه شده است)  نسخه چاپی


در عدم صحت انتساب کتاب حقائق الایمان به شهید ثانی
نویسنده: حجة الاسلام رضا مختاری

برگرفته از: سایت کتابخانه تخصصى تاریخ اسلام و ایران، تاریخ 26 مهر 85
برای گرفتن نسخه‌ی PDF لطفاً اینجا را کلیک کنید.




       اخیرا یکی از نویسندگان مقاله ای منتشر کرده اند با عنوان «قرائت فراموش شده؛ بازخوانی نظریة علمای ابرار: تلقی اولیه اسلام شیعی از امامت». حاصل این نظریه آن است که ائمه معصوم علیهم السلام هم، مانند و در رتبة «علمای ابرار» هستند و از عصمت و برخی دیگر از صفاتی که معصومین ما قطعا واجد آن هستند، بهره¬ای ندارند. ایشان به عنوان شاهدی محکم و پر و پا قرص برای این نظریه، به سخن عالم بزرگ شیعه یعنی شهید ثانی (م65) تمسک می کند و از این که چنین شاهدی بر سخن خود یافته است، بسیار مبتهج و مسرور شده است و از شادی در پوست خود نمی گنجد و نخست در عظمت مقام شهید ثانی این چنین داد سخن داده است:
زین الدین بن علی، مشهور به شهید ثانی از بزرگ ترین علمای شیعه در قرن دهم و یکی از ده فقیه بزرگ شیعه در تمامی قرون و اعصار است. دو کتاب مسالک الأفهام و الروضه البهیه از مهم ترین کتب فقه شیعه در فقه استدلالی و از کتب درسی حوزه های علمیه است. شهید ثانی رساله ای دارد به نام حقائق الإیمان یا حقیقه الإیمان و الکفر که تاریخ نگارش آن 954 است. این رساله از مصادر بحار الأنوار علامه مجلسی و مورد توجه و استناد سید بحر العلوم( الفوائد الرجالیه، ج 3، ص 220) بوده است. یکی از مباحث خواندنی این رسالة با ارزش مبحث سوم از خاتمة کتاب است در بیان معارفی که ایمان به آنها حاصل می شود.
وی سپس به تفصیل طی چندین صفحه خاتمة کتاب مزبور را ترجمه و شرح کرده و سپس می افزاید:
چکیدة گزارش مهم شهید ثانی از این قرار است: «بسیاری از شیعیان راوی احادیث ائمه (ع) و بسیاری از شیعیان معاصر ائمه (ع) به عصمت ائمه اعتقاد نداشتند. بلکه ائمه (ع) را دانشمندان پرهیزکار می دانسته اند نه بیشتر ....
تفاوت ائمه اهل بیت (یعنی علمای ابرار) با دیگر عالمان دین در میزان علم و درجة تهذیب نفس و تقربشان به حضرت حق است. به اعتقاد پیروان این نظریه، رویکرد بشری به امامت تنها رویکرد سازگار با ضوابط قرآنی، معیارهای معتبر سنت نبوی و روایات اجماعی [؟] ائمة اهل بیت، اصول عقلی و حقایق تاریخی است.
در این جا نمی خواهم به نقد و رد این نظریة بسیار سست یعنی نظریة «علمای ابرار» که «أوهن من بیت العنکبوت» است بپردازم. فقط به بیان چند خطای فاحش در سخن این نویسنده که اساس استشهاد ایشان به سخن شهید ثانی را ویران می کند (فانهار به فی نار جهنم) می پردازم:
1. رسالة «حقیقه الإیمان والکفر» یا «حقائق الإیمان» که مورد استشهاد آقای کدیور و به نظر ایشان «بسیار با ارزش» است و این که شخصیت بزرگی همانند شهید ثانی چنین رساله ای دارد، موجب ابتهاج و خوشحالی بسیار وی شده است، اساساً هیچ ربطی به شهید ثانی ندارد، هر چند بارها به نام شهید ثانی چاپ شده و بسیاری پنداشته اند که تألیف شهید ثانی است، ولی قطعاً، یقیناً، جزماً و بتّاً از تألیفات شهید ثانی نیست، بلکه از «زین الدین» نام دیگری است غیر از شهید ثانی و چون نام شهید هم «زین الدین» است، عدة زیادی پنداشته که این زین الدین یعنی شهید ثانی. در حالی که حقیقت بر خلاف این است و همه کسانی که آن را به شهید ثانی نسبت داده اند اشتباه کرده اند. دلائل متعدد و مفصل این مدعا و شواهد قطعی آن را إن شاء الله در دانشنامه آثار مکتوب شیعه ذیل مدخل حقیقه الإیمان والکفر خواهم آورد[1] و إن شاء الله به زودی بر روی سایت مؤسسة کتابشناسی شیعه آن را خواهید خواند.
بنابر این، این سخنان هیچ ربطی به ساحت مقدس عالم بزرگی چون شهید ثانی ندارد و اساس استشهاد این نویسنده و تمسک به سخن شخصیتی مانند شهید، ویران می شود.
2. آقای کدیور گفته است که این رساله ... مورد توجه و استناد سید بحر العلوم در الفوائد الرجالیه (ج 3، ص 220) بوده است در حالی که رسالة ایمان و کفر که علامه بحر العلوم در الفوائد الرجالیه (ج 3، ص 220) از آن نام برده، تألیف جدّ علامة بحر العلوم است و هیچ ربطی به شهید ثانی ندارد و عبارت علامة بحر العلوم صریح در این مطلب است. علامه می نویسد: «وقد حکی جدّی العلامه (قدّس سرّه) فی کتاب الإیمان والکفر». و مصحح کتاب فوائد الرجالیه در پاورقی همان صفحه افزوده است: کتاب الإیمان والکفر المسمّی به تحفة الغری مخطوطٌ، للعلامه الحجه السیّد محمّد ابن السیّد عبد الکریم الطباطبائی البروجردی، الذی هو جد سیّدنا بحر العلوم (طاب ثراه) الأدنی لأبیه.
بنابر این کتاب الإیمان والکفر که مورد توجه و استناد علامه بحر العلوم بوده است هیچ ربطی به حقیقه الإیمان والکفر منسوب به شهید ثانی ندارد و ایشان که این مطلب بسیار ساده را در عبارت بحر العلوم متوجه نشده است چگونه جرأت می کند در مباحث بسیار عمیق علمی وارد شود و مذهب و امامت و معتقدات شیعه را بازیچه قرار دهد؟!
3. وی نوشته است: «شهید ثانی یکی از ده فقیه بزرگ شیعه در تمامی قرون و اعصار است». معلوم نیست این عبارت مسامحه آمیز و بلکه غلط را ایشان از کدام قوطی عطاری در آورده است؟! در عین حال که همه و این ناچیز معتقدند که شهید ثانی از عالمان بزرگ و کم مانند شیعه است؛ «یکی از ده فقیه بزرگ شیعه در تمامی قرون و اعصار» چه معنایی دارد؟! اگر در طول تاریخ تا دامنة قیامت ده ها فقیه همتراز یا قوی تر از شهید ثانی ظهور کنند باز وی یکی از ده فقیه بزرگ در تمامی قرون و اعصار است؟ یعنی عدد «ده فقیه بزرگ» گویا هیچ تکانی نمی خورد و «فقیه بزرگ» روی عدد ده به طور جبر و خودکار بسته شده است که شهید علی ایّ حال در تمامی قرون و اعصار یکی از آن ده نفر است؟!
این سخنان عوامانه و شعار گونه در شأن کسانی چون ایشان نیست.


[1] مؤسسه کتابشناسی شیعه به منظور شناسایی، بررسی و معرفی دقیق آثار مکتوب علمای شیعه و تبیین این گونه اشتباهات در سال 1385 تأسیس شده و مفصل ترین طرح پژوهشی آن که مقدماتش آغاز گشته تألیف دانشنامه آثار مکتوب شیعه است.

-----------------------------------------------------------------------
* گفتنی است مقاله جناب آقای مختاری با نام «حقیقة الایمان شهید ثانی یا ایضاح البیان زین الدین بن محسن عاملی» بر روی سایت قرار گرقته است. نسخه تصویری این مقاله را می‌توانید ازاین‌جا دانلود کنید.


جستجو  

کاربران حاضر  
فعلا:
3 مهمان و 0 کاربران ثبت نام شده حاضر.

شما می‌توانید از اینجا وارد سایت شده یا ثبت نام کنید.