Welcome to تراث
منوی کاربری  
ورود کاربران  




 


 برای ورود مشکل دارید؟
 ثبت نام کاربران جدید

جایگاه نظام امامت در اسلام (آیت الله جعفر سبحانی)

(971 مجموع کلمات موجود در متن)
(4743 بار مطالعه شده است)  نسخه چاپی

جایگاه نظام امامت در اسلام
آیت الله جعفر سبحانی

برای گرفتن نسخه‌ی PDF لطفاً اینجا را کلیک کنید




       در نظام اسلامی پس از مقام « نبوت » و « رسالت » مقام دیگری به نام « امامت » وجود دارد که قرآن در مواردی به آن اشاره نموده است مسلما مقام امامت غیر از مقام نبوت است « نبی » انسانی است که پذیرای « وحی » و پایه گذار دین و آیین است درحالی که امام پذیرای « وحی » نیست و پایه گذار دین نمی باشد ولی به جز « وحی » کلیه وظایف « نبی » را دارا بوده و در معنی « امامت » استمرار وظایف « نبوت » می باشد. نبی خاتم (ص ) همانند دیگر پیامبران و رسولان الهی اصول و کلیاتی را از نظر عقیده و احکام عملی بیان کرده است ولی تفسیر و تبیین این اصول را برعهده کسی نهاده است که جانشین وی باشد در این صورت نظام « امامت » حافظ دین و شریعت پس از رحلت پیامبر اکرم (ص ) خواهد بود. در میان متکلمان اسلامی در مورد شیوه امامت دو نظریه است :
1. امامت پس از درگذشت پیامبر(ص ) یک منصب الهی است که باید به وسیله پیامبر(ص ) آن هم با الهام از وحی الهی تعیین شود.
2. خلافت از مناصب عادی است که مردم باید آن را پدید آورند.
اکنون باید دید دلایل قرآنی و روایات پیامبر(ص ) کدام یک از دو نظر را تایید می کند. با توجه به دلایل سه گانه که اکنون بیان می کنیم می توانیم نظر نخست را از متن آیات قرآن و روایات پیامبر و خاندانش جستجو کنیم . هرگاه جایگاه امامت و نظام ولایی مشخص شد طبعا انتخاب کننده آن نیز روشن خواهد شد. نظام ولایی برای این است که امور زیر را انجام دهد:

الف : استمرار بخشیدن به وظایف نبوت
1. امام باید مجملات آیات و احکام ناگفته اسلام و حوادث نوظهور را بیان کند.
2. امام باید محور حق بوده و با مراجعه به او حقایق روشن شود و در نتیجه از تحریف دین اختلاف و تفرقه در امت جلوگیری شود.
3. احکام اسلام را به صورت واقعی و دور از هر نوع افراط و تفریط اجرا کند. مسلما انجام دو وظیفه نخست نیاز به علم گسترده و تربیت غیبی دارد تا بتواند پاسخگوی احکام و حوادث نوظهور باشد که در عصر پیامبر(ص ) رخ نداده است و همچنین از ظهور انشعابات و فرقه های گمراه در امت جلوگیری می کند چنان که تا خود پیامبر(ص ) در قید حیات بود این دو وظیفه را به طور کامل انجام داد. ناگفته پیداست یک فرد عادی با علم و دانش محدود و بینش متوسط نمی تواند به این دو وظیفه بزرگ جامه عمل بپوشاند. و اما وظیفه سوم مسلما تنها یک فرد معصوم می تواند احکام اسلامی را بدون کم و زیاد و دور از اشتباه و عادلانه اجرا نماید. این امور سه گانه ایجاب می کند که جایگاه نظام ولایی را تنصیصی بدانیم و هرگز در اختیار مردم ندانیم . از این جهت پیامبر گرامی (ص ) در دوران بعثت خود به صورت تلویح و تصریح جایگاه نظام ولایی را روشن کرده و در آغاز بعثت که نبوت خود را مطرح کرد امامت علی (ع ) را نیز روشن ساخت و فرمود : « ان هذا اخی و وصیی و خلیفتی فیکم » . (1 ) هنگامی که به تبوک می رفت علی (ع ) را جانشین خود قرار داد و فرمود : « انت منی بمنزله هارون من موسی الاانه لانبی بعدی » . (2 ) و در روز غدیر به طور رسمی امیرمومنان را در یک اجتماع بزرگ معرفی کرد و این حدیث به صورت متواتر سینه به سینه نقل شده است و از افتخارات آن امام بزرگوار است که پیامبر(ص ) در حق او فرمود : « من کنت مولاه فعلی مولاه » . (3 )

ب : محاسبات سیاسی و اجتماعی
محاسبات سیاسی و اجتماعی ایجاب می کرد که پیامبر(ص ) رهبر پس از خود را معرفی کند زیرا دولت جوان اسلام از سه سو تهدید می شد : .1 از شرق به وسیله امپراتوری ایران . .2 از غرب به وسیله امپراتوری روم . .3 از درون به وسیله منافقان و قدرت های قبیله ای . یک سیاستمدار عاقل تا چه رسد به نبی بزرگوار اسلام که به بقای دولت جوان اسلامی علاقه مند بود طبعا در چنین شرایطی برای بقای آن طرحی می ریزد و رهبر پس از خود را مشخص می کند تا پیروانش پس از درگذشت وی گرفتار دو دستگی و پراکندگی و تهدیدهای درونی و بیرونی نشوند.

ج : دوازده خلیفه در لسان رسول گرامی (ص )
پیامبر گرامی (ص ) در احادیث فراوانی به دوازده جانشین خود اشاره نموده و حدیث « الائمه اثناعشر » از جمله روایاتی است که همگان آن را نقل کرده اند و حضرتش چنین فرمود : « لایزال الاسلام عزیزا الی اثنی عشر خلیفه » . (4 ) اکنون باید دید این دوازده خلیفه ای که پیامبر از آنان نام می برد و عزت اسلام را در پیروی از آنان می داند کدامند آیا این تعداد در میان خلفای بنی امیه و بنی عباس پیدا می شوند ! همه اینها گواه بر آن است که نظام سیاسی اسلام پس از رحلت پیامبر(ص ) به وسیله اهل بیت او و دوازده خلیفه از همان خاندان برپا خواهد ماند.

پی نوشت‌ها :
1. مسند احمد : ج 1 ص 195 (این مرد برادر من و وصی و جانشین من در میان شما است » .
2. صحیح مسلم ج 7 ص 120 باب فضایل علی (تو برادر و وصی من مانند هارون برای موسی هستی جز آن که پیامبری بعد از من نیست ).
3. الغدیر ج 1 (هر که من رهبر اویم علی رهبر اوست ) .
4. صحیح بخاری ج 9 ص 11 ; صحیح مسلم ج 6 ص 3 کتاب اماره (نظام اسلامی تا دوازده رهبر و جانشین پیامبر قدرتمند خواهد بود)


جستجو  

کاربران حاضر  
فعلا:
7 مهمان و 0 کاربران ثبت نام شده حاضر.

شما می‌توانید از اینجا وارد سایت شده یا ثبت نام کنید.