Welcome to تراث
منوی کاربری  
ورود کاربران  




 


 برای ورود مشکل دارید؟
 ثبت نام کاربران جدید

نقد امامت‌پژوهی [دکتر محسن] کدیور (بخش سیزدهم)

(773 مجموع کلمات موجود در متن)
(2755 بار مطالعه شده است)  نسخه چاپی

نقد امامت‌پژوهی [دکتر محسن] کدیور (بخش سیزدهم)
بهزاد حمیدیه
روزنامه‌ی رسالت شماره 6059، شنبه 23 دی 85
نقد مقاله‌ی « قرائت فراموش شده»؛ بازخوانی نظریه‌ی «علمای ابرار» ، تلقی اولی اسلام شیعی از اصل«امامت»
فصلنامه مدرسه، سال اول، شماره سوم، اردیبهشت 85
برای گرفتن نسخه‌ی PDF لطفاً اینجا را کلیک کنید




دکتر محسن کدیور، در ادامه‌ی جمع‌بندى خود از شواهد سه‌گانه بر وجود و غلبه‌ی رویکرد «فرابشری» به امامت در قرون اولیه‌ی تاریخ تشیع، بیان داشته‌اند:
«ثانیاً ائمه، فاقد علم غیراکتسابى یا علم لدنى یا علم غیب هستند ... به عبارت دیگر، امامان معارف دینى را به شیوه‌ی اکتسابى از امام قبل به دست آورده‌اند و با رأی، اجتهاد و استنباط، احکام شرعى را تحصیل کرده‌اند و همانند دیگر آدمیان خطاپذیرند، اگرچه کم خطاترین هستند.»
آقاى دکتر کدیور نباید فراموش کنند که تلقى معارف بى‌شمار الهى از طریق اکتساب عادى بشرى توسط کودکى پنج ساله، عادتاً محال است. به علاوه اگر در ائمه نیز خطا راه دارد میزان براى تشخیص خطا و صواب چیست؟ این بحث با توجه به حیاتى بودن دین الهى و مدخلیت تام آن در سعادت یا شقاوت دنیوى واخروی، بسیار حیاتى است. میزان لاجرم یا عقل قطعى خواهد بود یا عقل ظنى و یا نصوص پیامبر اکرم و قرآن مجید. با توجه به ندرت احکام قطعى عقل و نیز عدم وجود بسیارى جزئیات در نصوص قرآنى و نبوی، عمده میزان باقیمانده، عقل ظنى خواهد بود. اگر عقل ظنى آن‌چنان مقتدر و حداکثرى تلقى مى‌شود که مى‌تواند سیره‌ی قولى و فعلى ائمه را یک به یک مورد ارزیابى قرار دهد و چونان قاضى و حاکم به رد بعضى و قبول بعضى حکم کند، آن‌گاه آن‌چه اصالتاً مورد تبعیت است عقل است و سیره‌ی ائمه، در این میان لغو خواهد بود. علاوه بر این اگر احتمال خطا در احکام صادره از ائمه وارد شود حجیت قول ائمه نقض شده، دستور پیامبر به تبعیت از ایشان مخدوش خواهد گردید (در موردى که عقل خطا را تشخیص داده، دو جهت متعارض پدید خواهد آمد:‌ از سویى تبعیت واجب است، به جهت دستور پیامبر و از سویى تخطى لازم است به جهت دستور عقل.)
نکته‌ی دیگر این‌که تعبیر «کم خطاترین» که دکتر کدیور درباره‌ی ائمه به کار برده است ضمناً به معنى وجود خطا ولو اندک در ائمه راجع به استنباط احکام شرعى است حال آن‌که دکتر کدیور در ذیل شاهد سوم بیان نمود: «در طول تاریخ کم نبوده‌اند افراد مذهبى که هرگز به معصیت حضرت حق تن نداده، عمرى را در طهارت نفس سر کرده‌اند.» شاید بتوان چنین اظهار کرد که اگر امکان رخ ندادن معصیت در طول عمر وجود دارد و انسان‌هاى زیادی، چنین بوده‌اند امکان عدم خطا در استنباط احکام شرعى نیز وجود دارد، چه این‌که عصمت عملى و جوارحی، دشوارتر از عصمت فکرى و تئوریک است. زیرا در عمل و رفتار دواعى نفسانی، مدخلیتى تام مى‌یابند و مجموعه‌اى پیچیده از گزینه‌ها را پیش روى کنش‌گر قرار مى‌دهند، حال آن‌که در حوزه‌ی اندیشه و فکر، صرفاً گزاره‌هاى نظری، در پیش روى متفکر قرار دارد. از این گذشته، جناب آقاى کدیور، در برابر سؤالات متعددى قرار دارند: ایشان چه سند تاریخى براى وجود خطا در استنباط‌هاى ائمه در دست دارند؟! آیا کسى که خطاى امام را تشخیص داده، آن را تصحیح کند مقامى برتر از امام نمى‌یابد؟! آیا نیاز امام به مصحح، هدف و غرض از امامت را مخدوش نمى‌سازد؟! آیا شواهدى تاریخى بر تلمذ، پاى دست استاد نشستن و سیر درسى ائمه وجود دارد؟! اگر هر امام، علم را اکتساب نموده است چرا در تاریخ، هیچ روایت معتنابه و قابل اعتمادى راجع به کلاس‌هاى درسى فشرده و فوق‌العاده‌اى که هر امام جهت تعلیم امام بعد تشکیل مى‌داده است مشاهده نمى‌شود؟! خصوصاً در مورد ائمه‌ی آخر که مدت مدیدى از زندگى مبارک خویش را در زندان یا تحت حفظ حکومت به سر برده‌اند و اصولاً امکان تشکیل چنین کلاس‌هایى را نداشته‌اند چه مى‌توان گفت؟!
دکتر کدیور باید طریقه‌اى را که خود بدان طریق، دریافته‌اند که خطاى ائمه در استنباط احکام شرعى از بقیه کمتر بوده است بیان نمایند. اگر طریق مزبور عبارت است از نص امام قبل، آن‌گاه باید گفت امکان خطا در همین نص و نصب نیز وجود دارد و براى اثبات درستى آن لازم است کم خطاترین بودن امام بعدی، از طریق دیگرى اثبات شود و اگر طریق مزبور، بررسى تاریخی، رجالى و درایتى روایات است، بسیار مشتاق جزئیات تحقیقات جناب دکتر کدیور که قطعاً بالغ بر هزارها صفحه مى‌شود هستیم تا برما معلوم شود که در هر مسأله از مسائل بى‌شمار فقهی، چه ملاکى (عقل قطعى یا ...) جهت تشخیص کم خطاتر بودن استنباط ائمه‌ی اثنى‌عشر نسبت به ائمه‌ی اربعه اهل سنت، مثلاً مورد امعان نظر ایشان قرار گرفته است.
هنوز جمع‌بندى دکتر کدیور ادامه دارد که در شماره‌ی بعد به بررسى آن خواهیم پرداخت.


جستجو  

کاربران حاضر  
فعلا:
6 مهمان و 0 کاربران ثبت نام شده حاضر.

شما می‌توانید از اینجا وارد سایت شده یا ثبت نام کنید.